Σάββατο 15 Αυγούστου 2020 | 21:54

ΕπικαιρότηταPointer

Ανώμαλη προσγείωση

Είτε λειτούργησε σαν «λαγός» είτε όχι, ο καθηγητής Ροζάκης, κολλητός του Σημίτη, θεωρούμενος αυθεντία στο Διεθνές Δίκαιο, κοσμοπολίτης αστός και ευρωλάγνος μέχρι το κόκκαλο, «έθεσε τον δάκτυλον επί τον τύπον των ήλων», προκαλώντας ιερή αγανάκτηση στο εθνικιστικό ιερατείο. Τι είπε; Οτι δεν μπορεί να έχει ΑΟΖ το Καστελόριζο και να μην έχει η τεράστια σε μήκος ακτογραμμή της Τουρκίας.
 
Κάποιοι του την έπεσαν με τη γνωστή εθνικιστική ρητορική: «πουλητάρι», «συνεχίζει τη συμφωνία της Μαδρίτης» κτλ. Οι πιο ντούροι εθνικιστές ζήτησαν να «ρίξουμε» και καναδυό τουρκικά αεροπλάνα, για να σφίξουν οι κώλοι του Ερντογάν και της παρέας του. Αξια σχολιασμού, όμως, είναι μόνο η θέση εκείνων που άσκησαν ήρεμη κριτική στον Ροζάκη, λέγοντας ότι το λάθος του είναι ότι βγήκε και είπε αυτά που θα εξετάσει ένα μελλοντικό διαιτητικό δικαστήριο. Σωστά είναι αυτά που είπε, όμως είναι λάθος να βγαίνουμε και να «δίνουμε» μόνοι μας το Καστελόριζο, προτού το ζήτημα συζητηθεί από το δικαστήριο της Χάγης ή άλλο διεθνές διαιτητικό όργανο. Συνέδεαν, μάλιστα, αυτή την κριτική με την ιδιότητα του Ροζάκη ως επικεφαλής του επιστημονικού συμβουλίου του υπουργείου Εξωτερικών. Αν έλεγε ό,τι είπε ως ιδιώτης, ως πανεπιστημιακός, δε θα υπήρχε πρόβλημα, γιατί επιστημονικά η άποψή του είναι σωστή!
 
Ολ' αυτά, βέβαια, δεν είναι καινούργια. Ομως, μέχρι τώρα καλύπτονταν πίσω από την «ανυποχώρητη εθνική στάση» που λέει ότι τα νησιά έχουν υφαλοκρηπίδα και ΑΟΖ. Σωστά, έχουν υφαλοκρηπίδα και ΑΟΖ, όμως υφαλοκρηπίδα και ΑΟΖ έχουν και οι ακτές του απέναντι κράτους. Η χάραξη της γραμμής των θαλάσσιων συνόρων των δύο χωρών, σε πλείστες περιπτώσεις, παραβλέπει εντελώς το δικαίωμα ορισμένων νησιών ή τους αναγνωρίζει μειωμένη επήρεια. Ακόμα και στην πρόσφατη συμφωνία για τη χάραξη θαλασσίων συνόρων μεταξύ Ελλάδας και Ιταλίας, κάποια ελληνικά νησάκια θεωρήθηκαν μειωμένης επήρειας.
 
Το είδε αυτό η Τουρκία και ο Τσαβούσογλου σημείωσε πανηγυρικά το γεγονός της αναγνώρισης μειωμένης επήρειας κάποιων νησιών. Ναι, αλλά η Τουρκία ισχυρίζεται ότι τα νησιά έχουν μόνο αιγιαλίτιδα ζώνη, ούτε υφαλοκρηπίδα ούτε ΑΟΖ, ήταν η απάντηση του ελληνικού ΥΠΕΞ. Η κάθε πλευρά πιάνεται από το κομμάτι εκείνο του Διεθνούς Δικαίου που τη βολεύει. Ετσι, διαμορφώνει ένα μαξιμαλιστικό πλαίσιο διεκδικήσεων σε βάρος της άλλης πλευράς, ώστε αν ποτέ πάει σε διαπραγμάτευση και σε από κοινού προσφυγή σε διεθνές διαιτητικό δικαστήριο, να έχει όσο το δυνατόν πιο πολλά στη «μπάνκα» της.
 
Αν δεν υπήρχε ο εθνικιστικός ανταγωνισμός ανάμεσα στην ελληνική και την τουρκική αστική τάξη, τότε όλα θα μπορούσαν να ρυθμιστούν με διαπραγματεύσεις και διεθνή διαιτησία, αν παρίστατο ανάγκη. Στην Ελλάδα, όμως, τα πάντα παρουσιάζονται ως «επιβουλή της Τουρκίας στα κυριαρχικά μας δικαιώματα». Η προσπάθεια να μετατραπεί το Αιγαίο σε ελληνική λίμνη, βαφτίζεται κι αυτή «κυριαρχικό δικαίωμα». Η παραδοξότητα, να είναι η αιγιαλίτιδα ζώνη στα 6 μίλια, αλλά ο εναέριος χώρος στα 10 μίλια, επίσης βαφτίζεται «κυριαρχικό δικαίωμα».
 
Εσχάτως, όμως, τα πράγματα άρχισαν να ζορίζουν για τις εθνικιστικές βεβαιότητες. Κι αυτό θέλησε να αναδείξει ο Ροζάκης. Για παράδειγμα, πήγε ο Κούλης στο Ισραήλ προσπαθώντας να εισπράξει μια αντι-τουρκική δήλωση του Νετανιάχου, αλλά το μόνο που πήρε ήταν μια δήλωση που έκανε λόγο για σεβασμό των κυριαρχικών δικαιωμάτων όλων των κρατών «σύμφωνα με το εθιμικό Διεθνές Δίκαιο της Θάλασσας». Αυτό λέει και η Τουρκία! Πήγε ο Δένδιας στην Αίγυπτο για να φέρει συμφωνία για ΑΟΖ, έστω τμηματική, και εισέπραξε την ίδια κρυάδα που εισπράττουν οι ελληνικές κυβερνήσεις εδώ και τρεις δεκαετίες. Η Αίγυπτος αναγνωρίζει 0% επήρεια στο Καστελόριζο, 10% στην Κάρπαθο και 20% στην Κρήτη.
 
Η Τουρκία, που ακολουθεί πονηρή εξωτερική πολιτική, ανακοίνωσε ότι θα κάνει γεωτρήσεις νότια-νοτιοανατολικά της Κρήτης, έξω όμως από τα 6 μίλια, που είναι ο μόνος διεθνώς καθορισμένος κυριαρχικός χώρος της Ελλάδας. Είναι εντός της ελληνικής ΑΟΖ, λέει η ελληνική κυβέρνηση. Μόνο που για να υπάρξει ΑΟΖ θα πρέπει να καθοριστεί. Και ο καθορισμός δεν είναι μονομερής κρατική πράξη (στέλνω στον ΟΗΕ συντεταγμένες και τέλος), αλλά απαιτεί συμφωνία με τα όμορα κράτη. Δεν είναι τυχαίο ότι οι Αμερικανοί χαρακτηρίζουν τις τουρκικές κινήσεις προκλητικές, αλλά όχι παράνομες. Ούτε βέβαια είναι τυχαίο ότι η Τουρκία, όταν της αναφέρουν ότι δεν μπορεί να κάνει γεωτρήσεις σε περιοχές που δεν έχουν καθοριστεί σε ποιου κράτους την ΑΟΖ ανήκουν, αμέσως θυμάται την… καλή γειτονία και προτείνει προσφυγή σε διεθνή διαιτησία.
 
Γιατί, όμως, η ελληνική κυβέρνηση δεν πάει σε διαιτησία με την Τουρκία; Γιατί στη διαιτησία θα μπουν «τα πάντα όλα» και η στρατηγική που θέλει το Αιγαίο ελληνική λίμνη θα καταρρεύσει. Ο ελληνικός αστισμός δεν είναι έτοιμος να κάνει αυτό το βήμα. Οι «Ροζάκηδες» και οι «Ντόκοι» προτείνουν να γίνει τώρα, γιατί αν μεσολαβήσει κάποιο «θερμό» επεισόδιο με την Τουρκία τα πράγμ,ατα θα γίνουν χειρότερα. Πού να τολμήσει, όμως, μια ελληνική αστική κυβέρνηση να κάνει ένα τέτοιο βήμα, όταν για τις Πρέσπες (ήσσονος σημασίας ζήτημα μπροστά στα ελληνοτουρκικά) έγινε τόσος ντόρος;
 
 
 
Της Αγιασοφιάς τα πάθη…
 
Αν παραμερίσουμε τις εθνικοχριστιανικές κραυγές που κατέκλυσαν τα ελληνικά ΜΜΕ από το πρωί της Πέμπτης, θα διαπιστώσουμε ότι το τουρκικό ΣτΕ πήρε μια προοδευτική-αστική απόφαση για το ζήτημα της Αγιασοφιάς. Ποιο ήταν το αντικείμενο της προσφυγής; Αυτοί που προσέφυγαν ισχυρίζονταν ότι η υπογραφή του Μουσταφά Κεμάλ στο προεδρικό διάταγμα του 1934, με το οποίο η Αγιασοφιά κηρύχτηκε μουσείο, είναι πλαστή και επομένως το διάταγμα είναι άκυρο και η Αγιασοφιά πρέπει να λειτουργήσει άμεσα ως τζαμί. Το τουρκικό ΣτΕ αποφάσισε ότι η υπογραφή του Κεμάλ είναι γνήσια και το προεδρικό διάταγμα είναι έγκυρο. Επομένως, όποιος θέλει να αλλάξει το στάτους της Αγιασοφιάς δεν έχει παρά να ακυρώσει το διάταγμα του Κεμάλ εκδίδοντας νέο προεδρικό διάταγμα.
 
Τι περίμεναν, δηλαδή, ότι θα έλεγε το τουρκικό ανώτατο διοικητικό δικαστήριο; Οτι η Αγιασοφιά πρέπει να είναι εσαεί μουσείο, επειδή έτσι θέλουν οι ορθόδοξοι χριστιανοί; Αστεία πράγματα ακόμα και για πρωτοετείς της Νομικής. Ο,τι έχει θεσπιστεί με προεδρικό διάταγμα μπορεί να αλλάξει πάλι με προεδρικό διάταγμα. Θα κριθεί και αυτό, βέβαια, από συνταγματική άποψη. Αν π.χ. ο Ερντογάν εξέδιδε διάταγμα και έκανε την Αγιασοφιά τζαμί, το κεμαλικό CHP έχει προαναγγείλει ότι θα υποβάλει προσφυγή για αντισυνταγματικότητα.
 
Δε νομίζουμε ότι ο Ερντογάν θα κάνει τώρα μια τέτοια κίνηση. Για ποιο λόγο; Για να τη σπάσει στην Ελλάδα θα ρισκάρει να βρεθεί απέναντι σε όλο τον κόσμο; Αρκεί να θυμίσουμε ότι για να ξαναλειτουργήσει ως τζαμί η Αγιασοφιά θα πρέπει να ξανακαλυφθούν τα χριστιανικά μωσαϊκά (το Ισλάμ απαγορεύει τις αναπαραστάσεις στους λατρευτικούς οίκους του), που χρειάστηκαν δεκαετίες για να ανακτηθούν (εν μέρει), με δουλειά ξένων κυρίως αρχαιολογικών αποστολών. Για να επιχειρήσει μια τέτοια κίνηση ο Ερντογάν θα πρέπει να αποβλέπει σε κάποιο «βαρύ» πρακτικό κέρδος. Προς το παρόν, απολαμβάνει το διεθνή ντόρο (που δε θα υπήρχε αν δεν υπήρχαν οι γελοίες αντιδράσεις από ελληνικής πλευράς) και έχει ένα ακόμα -συμβολικής σημασίας- διαπραγματευτικό χαρτί στις διεθνείς επαφές του. Αυτό που τον ενδιαφέρει αυτή τη στιγμή είναι να ξεκαθαριστεί πως η διαχείριση της Αγιασοφιάς είναι υπόθεση αποκλειστικά του τουρκικού κράτους.
Παρασκευή 03 Ιουλίου 2020