Κυριακή 15 Δεκεμβρίου 2019 | 05:18

ΕπικαιρότηταPointer

Βολιβία: Αποπομπή Μοράλες με παρέμβαση του στρατού



Υπό το βάρος της «προειδοποίησης» (τελεσιγράφου, με… ευγενικές διατυπώσεις) της ηγεσίας του βολιβιανού στρατού, που τον καλούσε να αποσυρθεί από την εξουσία «για το καλό της Βολιβίας μας», ο Εβο Μοράλες παραιτήθηκε και στη συνέχεια κατέφυγε στο Μεξικό, που του παρέσχε πολιτικό άσυλο, προκειμένου να αποφύγει πιθανή δίωξή του από την προσωρινή κυβέρνηση της χώρας. Το σύνολο της κυβέρνησης Μοράλες είχε παραιτηθεί μια μέρα νωρίτερα, ενώ πολλά πρώην κυβερνητικά στελέχη κατήγγειλαν ότι εκατοντάδες οπαδοί της δεξιάς αντιπολίτευσης επιτέθηκαν στα σπίτια τους. Στο διαδίκτυο κυκλοφορούν δεκάδες βίντεο που δείχνουν μπάτσους και στρατιώτες να συλλαμβάνουν ιθαγενείς οπαδούς του Μοράλες με την κατηγορία ότι συμμετείχαν σε διαδηλώσεις υποστήριξης του πρώην προέδρου, υπό τις επευφημίες οπαδών της αντιπολίτευσης, κυρίως λευκών.
 
Η ίδια η αναχώρηση του Μοράλες για το Μεξικό, με αεροπλάνο του μεξικάνικου στρατού που στάλθηκε για να τον παραλάβει, υπήρξε περιπετειώδης. Χρειάστηκαν απανωτές διαβουλεύσεις ανάμεσα σε αρκετές χώρες της περιοχής, ώστε να μπορέσει το αεροπλάνο να φτάσει στο αεροδρόμιο της Κοτσαμπάμπα, στο κέντρο της Βολιβίας (αφού πρώτα περίμενε στη Λίμα του Περού, μέχρι να δώσει άδεια ο αρχηγός της βολιβιανής αεροπορίας!), και μετά για να μπορέσει να ανεφοδιαστεί (αυτό έγινε τελικά στην Παραγουάη, μετά από παρέμβαση του νεοεκλεγέντος προέδρου της Αργεντινής, Φερνάντες, καθώς η κυβέρνηση του Περού απαγόρευσε την επιστροφή στη Λίμα για ανεφοδιασμό) και να διασχίσει τον βραζιλιάνικο εναέριο χώρο (με ειδική άδεια του Μπολσονάρου) μέχρι να φτάσει πάνω από διεθνή χωρικά ύδατα και να κάνει την τελική διαδρομή μέχρι το Μεξικό. «Ενα ταξίδι μέσα από τη λατινοαμερικάνικη πολιτική», χαρακτήρισε την πτήση ο υπουργός Εξωτερικών του Μεξικού Μαρσέλο Ερμπραντ.
 
Ο Μοράλες εγκατέλειψε τη Βολιβία, εξασφαλίζοντας την προσωπική του σωτηρία και άφησε τους οπαδούς και τα στελέχη του κόμματός του στο έλεος των πολιτικών του αντιπάλων. Στο προπύργιο του Μοράλες, την πόλη Αλ Αλτο, σε απόσταση πέντε χιλιομέτρων από την πρωτεύουσα Λα Πας, χιλιάδες οπαδοί του, κυρίως από τον ιθαγενικό πληθυσμό της πόλης, που αποτελεί και τη μεγάλη πλειοψηφία (ειδικά σ’ αυτή την πόλη και γενικά στη Βολιβία), διαδήλωσαν υπέρ του Μοράλες, ενώ πολλοί φοβούνται ότι η προσωρινή δεξιά κυβέρνηση θα επαναφέρει το καθεστώς διακρίσεων σε βάρος των ιθαγενικών πληθυσμών της χώρας. Ο στρατός έδειξε τα δόντια του με μαχητικά αεροσκάφη να πετούν πάνω από τους διαδηλωτές που εκείνη την ώρα είχαν μπει στη Λα Πας.
 
Την Τρίτη 13 Νοέμβρη, η αντιπολίτευση έσπευσε να ορίσει προσωρινή πρόεδρο της χώρας την Τζανίνε Ανιές, δεύτερη αντιπρόεδρο της Γερουσίας. Το Κίνημα για τον Σοσιαλισμό του Μοράλες, που κατέχει και τις περισσότερες έδρες, απείχε από την ψηφοφορία, αλλά αυτό δεν εμπόδισε τη Δεξιά να ορίσει νέα πρόεδρο και να αρπάξει την εξουσία μέσα σε λίγες ώρες. Παράλληλα, ο ηγέτης της αντιπολίτευσης, Λουίς Φερνάνδο Καμάτσο, εισέβαλε με εκατοντάδες οπαδούς του στο άδειο προεδρικό μέγαρο, κάνοντας στη συνέχεια δηλώσεις στα τηλεοπτικά κανάλια, κραδαίνοντας την Βίβλο και λέγοντας ότι «ο Θεός θα επιστρέψει στο προεδρικό μέγαρο»! Ο Καμάτσο προέρχεται από μια από τις ισχυρότερες καπιταλιστικές οικογένειες της χώρας, που θησαύρισε από την εκμετάλλευση των ορυκτών αποθεμάτων φυσικού αερίου πριν από την άνοδο του Μοράλες στην εξουσία. Είναι γνωστός για τις φασιστικές και ρατσιστικές του αντιλήψεις και για τις στενές του σχέσεις με διάφορες παραστρατιωτικές ομάδες που δρουν στη χώρα, χτυπώντας συνδικαλιστές και αγωνιστές του ιθαγενικού κινήματος.
 
Οι Αμερικάνοι, δια στόματος Τραμπ, όπως ήταν αναμενόμενο, έσπευσαν να χαιρετίσουν την ανατροπή Μοράλες, χαρακτηρίζοντάς την σαν πρόοδο για την «δημοκρατία» στην περιοχή, αν και κράτησαν χαμηλούς τόνους αποφεύγοντας τους χαρακτηρισμούς σε βάρος του Μοράλες. Εκπρόσωπος Τύπου του Τραμπ δήλωσε ότι η αμερικάνικη κυβέρνηση δεν έχει πρόβλημα με την απόφαση της μεξικάνικης κυβέρνησης να παράσχει άσυλο στον Μοράλες.
 
Σύμφωνα με έκθεση του ΔΝΤ για το 2018, η Βολιβία ήταν σε μόνιμη τροχιά ανάπτυξης με ρυθμό αύξησης του ΑΕΠ που κατά μέσο όρο φτάνει για την περίοδο 2004-2017 το 4,8%. Την ίδια περίοδο, το μέρος του πληθυσμού της χώρας που ζει κάτω από το όριο της φτώχειας μειώθηκε κατά 17% και οι μισθοί αυξήθηκαν λόγω της σταθεροποίησης το τοπικού νομίσματος σε σχέση με το δολάριο. Από το 2014 και μετά, η κυβέρνηση ακολούθησε μια τακτική δημοσίων επενδύσεων προκειμένου να στηρίξει την καπιταλιστική ανάπτυξη, που σε συνδυασμό με τη ρεφορμιστική πολιτική του Μοράλες για άμβλυνση των ανισοτήτων και της ακραίας φτώχειας, μέσω προνοιακών παροχών, αύξησε κατακόρυφα το δημόσιο χρέος. Προκειμένου να περιορίσει κάπως το δημόσιο χρέος, η κυβέρνηση προχώρησε σε μείωση των δημοσίων επενδύσεων για το 2018.
 
Παρά το γεγονός ότι ο Μοράλες ακολούθησε μια οικονομική πολιτική ιδιαίτερα φιλική στο κεφάλαιο, χωρίς να ανεβάσει τόνους αντιπαράθεσης με τους Αμερικάνους, ούτε καν σε επίπεδο δηλώσεων, το «βελούδινο» πραξικόπημα πραγματοποιήθηκε με τις ευλογίες των τελευταίων. Η δεξιά κυβέρνηση που αντικατέστησε τον Μοράλες, μέχρι να οριστούν νέες εκλογές, αποτελεί έναν απόλυτα ελεγχόμενο εντολοδόχο των αμερικάνικων συμφερόντων στη Λατινική Αμερική. Ο σοσιαλδημοκρατικός χαρακτήρας της κυβέρνησης Μοράλες ενδεχομένως να την καθιστούσε ευάλωτη στις πιέσεις του λαϊκού παράγοντα σε μια στιγμή όξυνσης της ταξικής πάλης, κάτι που γεννάει ανασφάλεια στα αμερικάνικα στρατιωτικά και πολιτικά επιτελεία. Για αυτό και στήριξαν την παλιά και δοκιμασμένη λύση της δεξιάς διακυβέρνησης που δε θα διστάσει να εφαρμόσει νεοφιλελεύθερες πολιτικές διαχείρισης και να τις υποστηρίξει ακόμα και με τη βία αν χρειαστεί.
 
Ο ανατραπείς Μοράλες ήταν στενός φίλος του ντόπιου και ξένου κεφαλαίου, που σε μια περίοδο όξυνσης της ταξικής πάλης, λόγω της εξαθλίωσης των πλατιών λαϊκών στρωμάτων στην ευρύτερη περιοχή, βρέθηκε στην εξουσία και λειτούργησε ως κυματοθραύστης της λαϊκής οργής, κάνοντας κάποιες μεταρρυθμίσεις προκειμένου να αποφευχθεί μια κοινωνική έκρηξη σαν αυτή της Αργεντινής το 2001 ή του Ισημερινού και της Χιλής των τελευταίων μηνών. Οι τωρινοί διαχειριστές είναι πειθήνια όργανα της ντόπιας αστικής τάξης και των Αμερικάνων, πανομοιότυποι με τους δεκάδες δικτατορίσκους με κοινοβουλευτική προβιά τύπου Ουρίμπε, Μπολσονάρου και Μορένο, που έχουν περάσει ή βρίσκονται αυτή τη στιγμή στη διαχείριση της αστικής εξουσίας στις χώρες της Λατινικής Αμερικής.
Σάββατο 16 Νοεμβρίου 2019